Jakie żelazo się najlepiej wchłania?

Żelazo jest potrzebne m.in. do produkcji hemoglobiny, która pozwala czerwonym krwinkom transportować tlen. Gdy zaczyna go brakować, mogą pojawić się zmęczenie, osłabienie czy gorsza tolerancja wysiłku. Nic więc dziwnego, że przy stwierdzonym niedoborze pojawia się pytanie: jakie żelazo wybrać, żeby organizm mógł z niego jak najlepiej skorzystać?

Odpowiedź nie sprowadza się jednak do wskazania jednej „najlepszej” kapsułki. Znaczenie ma forma żelaza, sposób jego przyjmowania, dieta, a także to, jak dany preparat jest tolerowany przez przewód pokarmowy.

Najważniejsze informacje

• Żelazo występuje w żywności w dwóch głównych formach: hemowej i niehemowej. Żelazo hemowe jest lepiej przyswajalne.
• W suplementach żelazo dwuwartościowe jest na ogół lepiej biodostępne niż żelazo trójwartościowe.
• Nie istnieje jedna forma suplementu żelaza, która będzie najlepsza dla każdego.
• Witamina C poprawia wchłanianie żelaza niehemowego.
• Kawa, herbata, wapń i niektóre składniki produktów roślinnych mogą ograniczać jego wchłanianie.
• Różne preparaty żelaza mogą być inaczej tolerowane. Jeśli jeden powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, nie oznacza to, że wszystkie będą działać tak samo.
• Objawy takie jak zmęczenie czy osłabienie nie wystarczą, aby rozpoznać niedobór żelaza. W razie podejrzenia niedoboru warto wykonać odpowiednie badania i ustalić przyczynę problemu.

Po co organizmowi żelazo?

Żelazo jest składnikiem mineralnym potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Największa część żelaza znajduje się w hemoglobinie – białku obecnym w czerwonych krwinkach, które odpowiada za transport tlenu z płuc do tkanek. Żelazo jest również składnikiem mioglobiny, czyli białka związanego z magazynowaniem tlenu w mięśniach.

Żelazo a hemoglobina i transport tlenu

Można powiedzieć, że bez odpowiedniej ilości żelaza transport tlenu nie może przebiegać prawidłowo. Organizm wykorzystuje ten pierwiastek do produkcji hemoglobiny, a także przechowuje jego zapasy m.in. w postaci ferrytyny.

To właśnie dlatego niedobór żelaza może z czasem odbić się na samopoczuciu i wydolności organizmu. Nie oznacza to jednak, że każde zmęczenie czy osłabienie jest wynikiem niedoboru tego pierwiastka.

Ile żelaza potrzebujesz każdego dnia?

Zapotrzebowanie na żelazo zmienia się wraz z wiekiem i płcią. U kobiet w wieku rozrodczym jest większe niż u mężczyzn, przede wszystkim ze względu na regularną utratę krwi podczas miesiączki. Jeszcze większe zapotrzebowanie występuje w ciąży^[1].

Według „Norm żywienia dla populacji Polski” zalecane spożycie żelaza wynosi^[1]:

Warto pamiętać, że zapotrzebowanie na żelazo nie jest tym samym co dawka suplementu. Podane wartości określają zalecane spożycie z całej diety, a nie ilość żelaza, którą należy przyjmować w postaci suplementu.

W przypadku diety roślinnej zalecane spożycie żelaza jest wyższe. Wynika to z tego, że produkty roślinne zawierają żelazo niehemowe, które jest gorzej przyswajalne niż żelazo hemowe obecne w produktach pochodzenia zwierzęcego. Narodowe Centrum Edukacji Zdrowotnej (NCEZ) wskazuje, że przy diecie wegańskiej zapotrzebowanie na żelazo może być około 1,8 raza większe^[2].

Skąd czerpać żelazo z diety?

Zanim sięgniesz po suplement, warto przyjrzeć się temu, co regularnie pojawia się na talerzu. Żelazo znajduje się zarówno w produktach pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego, ale organizm nie przyswaja obu jego form w taki sam sposób.

Żelazo hemowe i niehemowe – czym się różnią?

Żelazo hemowe występuje przede wszystkim w mięsie, rybach i owocach morza. Żelazo niehemowe znajdziemy m.in. w roślinach strączkowych, orzechach, nasionach, warzywach i produktach zbożowych wzbogacanych w żelazo.

Żelazo hemowe jest lepiej przyswajalne i jego wchłanianie w mniejszym stopniu zależy od tego, z jakimi produktami je spożywamy. W przypadku żelaza niehemowego dużo większe znaczenie ma cały skład posiłku.

To ważna informacja dla osób na diecie wegańskiej i wegetariańskiej. Nie oznacza, że dieta roślinna musi prowadzić do niedoboru żelaza. Wymaga jednak większej uwagi przy komponowaniu posiłków.

Jakie są najlepsze źródła żelaza?

Do produktów zawierających żelazo należą m.in.:

• mięso i ryby,
• nasiona roślin strączkowych, np. soczewica i fasola,
• pestki i orzechy,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• niektóre warzywa.

W diecie roślinnej szczególnie istotne jest nie tylko to, ile żelaza znajduje się w produkcie, ale również, z czym go połączymy. Odpowiednie zestawienie produktów może zwiększyć ilość żelaza, którą organizm rzeczywiście wykorzysta.

Jak organizm wchłania żelazo?

Żelazo z pożywienia trafia do przewodu pokarmowego, a następnie jest wchłaniane głównie w jelicie cienkim. Organizm nie przyswaja jednak całej ilości, którą dostarczamy wraz z jedzeniem.

Na wchłanianie wpływa m.in. forma żelaza oraz skład posiłku. W przypadku żelaza niehemowego różnica między ilością znajdującą się na talerzu a ilością rzeczywiście dostępną dla organizmu może być szczególnie duża.

Dlatego pytanie „ile żelaza zawiera ten produkt?” nie zawsze jest najważniejsze. Równie istotne jest pytanie: ile z tego żelaza organizm będzie w stanie wykorzystać?

Jakie żelazo najlepiej się wchłania?

Tutaj trzeba rozdzielić dwie kwestie: żelazo znajdujące się w żywności oraz żelazo dostarczane w suplemencie.

Jeśli mówimy o diecie, lepiej przyswajalne jest żelazo hemowe. Jeśli natomiast wybieramy preparat, znaczenie ma jego forma chemiczna, ilość żelaza elementarnego oraz tolerancja konkretnego produktu.

Żelazo dwuwartościowe czy trójwartościowe?

W suplementach można spotkać żelazo w różnych postaciach. Do najczęściej stosowanych należą sole żelaza dwuwartościowego, takie jak siarczan, fumaran czy glukonian, oraz niektóre związki żelaza trójwartościowego.

Żelazo dwuwartościowe jest bardziej rozpuszczalne i na ogół lepiej biodostępne niż żelazo trójwartościowe. Nie oznacza to jednak, że każda osoba powinna automatycznie wybrać preparat zawierający właśnie tę formę. Wyższa biodostępność może iść w parze z większym ryzykiem dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, szczególnie przy większych dawkach.

Formy żelaza w suplementach – którą wybrać?

Na rynku znajdziesz wiele preparatów zawierających żelazo. Różnią się nie tylko nazwą związku, ale również ilością żelaza elementarnego i sposobem, w jaki jest ono dostarczane do organizmu. Nie ma jednej formy, którą można uznać za najlepszą dla każdego – przy wyborze znaczenie ma m.in. biodostępność preparatu, jego tolerancja oraz przyczyna niedoboru.

Siarczan żelaza

Siarczan żelaza należy do najlepiej poznanych i najczęściej stosowanych doustnych form żelaza. Jest skuteczny w uzupełnianiu niedoboru, ale jego stosowanie dość często wiąże się z dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego, m.in. nudnościami, zaparciami czy bólem brzucha^{[4]. [5]}.

Nie oznacza to, że siarczan żelaza jest „złą” formą. Przeciwnie – od lat jest stosowany jako standardowa forma doustnego uzupełniania żelaza. Problemem może być natomiast jego tolerancja, szczególnie przy większych dawkach^[4].

Diglicynian żelaza

Diglicynian żelaza, nazywany również bisglicynianem żelaza, należy do chelatów aminokwasowych. W tej formie żelazo jest związane z dwiema cząsteczkami glicyny.

W badaniach porównujących diglicynian żelaza z siarczanem żelaza obserwowano podobną skuteczność w uzupełnianiu niedoboru żelaza, a w części z nich również mniej działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego przy stosowaniu diglicynianu^{[6], [7]}. Nie oznacza to jednak, że każdy preparat zawierający tę formę będzie automatycznie lepiej tolerowany przez każdą osobę. Na efekt wpływają m.in. dawka i indywidualna reakcja organizmu.

Żelazo liposomalne i sukrosomalne

To nowsze sposoby dostarczania żelaza, opracowane m.in. z myślą o poprawie jego biodostępności i tolerancji. W przypadku form sukrosomalnych żelazo jest otoczone specjalną strukturą, która ma wpływać na sposób jego transportu i wchłaniania w przewodzie pokarmowym^[8].

W przeglądzie badań dotyczącym żelaza sukrosomalnego opisano wyniki badań klinicznych wskazujące na jego skuteczność oraz dobrą tolerancję w określonych grupach osób z niedoborem żelaza. Autorzy zwracają jednak uwagę, że dostępne dane dotyczą konkretnych preparatów i grup pacjentów, dlatego nie można na ich podstawie uznać żelaza sukrosomalnego za najlepszą formę dla każdego^[8].

Podobnie w przypadku żelaza liposomalnego dostępne są badania sugerujące możliwość poprawy tolerancji i biodostępności, ale wyniki zależą od konkretnej formulacji i badanej grupy[8]. Sama nazwa technologii nie wystarcza więc, aby ocenić konkretny produkt.

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Sama nazwa związku chemicznego nie mówi jeszcze, ile żelaza rzeczywiście dostarcza kapsułka. Różne związki zawierają różną ilość tzw. żelaza elementarnego, czyli faktycznej ilości żelaza dostarczanej w preparacie^[4].

Dlatego porównując dwa suplementy, nie wystarczy spojrzeć na liczbę miligramów związku. Warto sprawdzić, ile miligramów żelaza elementarnego znajduje się w zalecanej porcji.

Co zwiększa, a co hamuje wchłanianie żelaza?

To, ile żelaza organizm rzeczywiście wykorzysta, zależy nie tylko od jego ilości w produkcie, ale również od tego, z czym je spożywamy. Ma to szczególne znaczenie w przypadku żelaza niehemowego, którego wchłanianie jest silniej zależne od składu posiłku^[3].

Co pomaga?

Witamina C zwiększa wchłanianie żelaza niehemowego^[3]. Dlatego dobrym połączeniem może być np. posiłek zawierający soczewicę, fasolę czy kaszę z warzywami bogatymi w witaminę C, takimi jak papryka czy brokuły.

Na wchłanianie żelaza niehemowego mogą wpływać również produkty pochodzenia zwierzęcego. Obecność mięsa, drobiu lub ryb w posiłku może zwiększać przyswajanie żelaza niehemowego^[3].

Co może ograniczać wchłanianie?

Na przyswajanie żelaza mogą wpływać m.in.:

• fityniany, obecne m.in. w produktach zbożowych i nasionach roślin strączkowych,
• polifenole, występujące w wielu produktach roślinnych, a także w kawie i herbacie,
• wapń, który może ograniczać wchłanianie zarówno żelaza niehemowego, jak i hemowego,
• niektóre leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego, ponieważ mogą ograniczać wchłanianie żelaza niehemowego^{[3], [9]}.

Nie oznacza to jednak, że trzeba eliminować te produkty z diety. Wpływ poszczególnych składników na wchłanianie żelaza jest najbardziej widoczny w badaniach dotyczących pojedynczych posiłków, natomiast w przypadku całej, zróżnicowanej diety ich znaczenie może być mniejsze^{[3], [10]}.

Jeżeli jednak dieta dostarcza niewiele żelaza, a ryzyko jego niedoboru jest większe, warto zwrócić uwagę na sposób komponowania posiłków. Jednym z prostych rozwiązań jest łączenie produktów zawierających żelazo niehemowe ze źródłami witaminy C i źródłem białka. Warto również pamiętać, że kawa i herbata zawierają polifenole, które mogą ograniczać wchłanianie żelaza spożywanego wraz z posiłkiem^{[9], [11]}.

Kiedy najlepiej przyjmować żelazo?

Nie ma jednej pory dnia, która będzie najlepsza dla każdego. Znaczenie ma zarówno sposób wchłaniania żelaza, jak i tolerancja konkretnego preparatu.

Żelazo przyjmowane na pusty żołądek może być lepiej przyswajane, ale jednocześnie większe dawki stosowane w ten sposób częściej powodują nudności, ból brzucha, zaparcia czy inne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Przyjmowanie żelaza z jedzeniem może poprawić jego tolerancję.

Dlatego przy suplementacji warto kierować się przede wszystkim zaleceniami dotyczącymi konkretnego preparatu. Jeśli żelazo powoduje problemy żołądkowo-jelitowe, zamiast rezygnować z suplementacji na własną rękę warto skonsultować z lekarzem lub farmaceutą zmianę formy albo sposobu przyjmowania.

Czy żelazo można przyjmować razem z innymi lekami?

Nie zawsze.

Żelazo może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami. Szczególne znaczenie ma lewotyroksyna, stosowana m.in. w leczeniu niedoczynności tarczycy. Jednoczesne przyjmowanie żelaza i lewotyroksyny może zmniejszać wchłanianie leku, a tym samym osłabiać jego działanie^[3].

W przypadku niektórych preparatów lewotyroksyny informacje dotyczące stosowania zalecają zachowanie co najmniej 4 godzin odstępu między lewotyroksyną a suplementem żelaza^[2]. Nie warto jednak ustalać takiego schematu samodzielnie – należy sprawdzić ulotkę konkretnego leku i stosować się do zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Jeżeli przyjmujesz leki na stałe, przed rozpoczęciem suplementacji żelazem warto sprawdzić możliwe interakcje. Dotyczy to nie tylko lewotyroksyny, ale również innych leków – np. lewodopy czy niektórych leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego^[3].

Niedobór żelaza – skąd się bierze i kto jest na niego narażony?

Niedobór żelaza może wynikać z niewystarczającej podaży w diecie, zwiększonego zapotrzebowania organizmu, utraty krwi albo problemów z wchłanianiem^[1]. Nie zawsze więc rozwiązaniem jest po prostu „jeść więcej żelaza” – ważne jest również ustalenie, dlaczego doszło do niedoboru.

Niedobór żelaza a anemia – to nie to samo

Te pojęcia często są używane zamiennie, ale nie oznaczają tego samego.

Niedobór żelaza może pojawić się, zanim rozwinie się niedokrwistość z niedoboru żelaza. W pierwszej kolejności organizm wykorzystuje zgromadzone zapasy żelaza. Dopiero gdy stają się one niewystarczające, może dojść do ograniczenia produkcji hemoglobiny i rozwoju niedokrwistości^{[3], [12]}.

Dlatego prawidłowy poziom hemoglobiny nie zawsze oznacza, że zapasy żelaza są odpowiednie. Do ich oceny wykorzystuje się m.in. ferrytynę, choć wynik tego badania trzeba interpretować w kontekście całego obrazu klinicznego^{[3], [12]}.

Kto jest bardziej narażony na niedobór?

Większą uwagę na podaż żelaza powinny zwrócić m.in.:

• kobiety miesiączkujące, szczególnie przy obfitych miesiączkach,
• kobiety w ciąży,
• dzieci i młodzież w okresie intensywnego wzrostu,
• osoby często oddające krew,
• osoby z niektórymi chorobami przewodu pokarmowego, które mogą utrudniać wchłanianie żelaza,
• osoby stosujące dietę roślinną, ponieważ żelazo niehemowe z produktów roślinnych jest gorzej przyswajalne niż żelazo hemowe^{[3], [13]}.

Samo przynależenie do jednej z tych grup nie oznacza jednak, że potrzebujesz suplementacji. Najważniejsze jest ustalenie, czy niedobór rzeczywiście występuje i z czego wynika.

Jakie są objawy niedoboru żelaza?

Objawy niedoboru mogą być mało charakterystyczne. Wśród możliwych sygnałów znajdują się m.in.:

• zmęczenie i osłabienie,
• gorsza tolerancja wysiłku,
• problemy z koncentracją,
• bladość skóry,
• zawroty głowy,
• uczucie zimna.

Problem polega na tym, że podobne objawy mogą mieć wiele innych przyczyn. Nie można więc na ich podstawie stwierdzić, że organizmowi brakuje żelaza.

Jak sprawdzić, czy masz niedobór żelaza?

Jeśli pojawiają się objawy sugerujące niedobór albo istnieje ku niemu konkretny powód, warto skonsultować się z lekarzem i dobrać odpowiednie badania.

W ocenie gospodarki żelazem znaczenie ma m.in. morfologia krwi oraz poziom ferrytyny, która odzwierciedla zapasy żelaza w organizmie. Zakres badań i sposób interpretacji wyników zależą jednak od sytuacji danej osoby.

To ważne szczególnie dlatego, że przyczyną niedoboru może być nie tylko dieta. Jeśli organizm traci dużo żelaza albo ma problem z jego wchłanianiem, samo przyjmowanie suplementu może nie rozwiązać problemu.

Jakie żelazo wybrać przy wrażliwym żołądku?

To jedno z pytań, na które nie ma jednej odpowiedzi.

Klasyczne sole żelaza, zwłaszcza stosowane w większych dawkach, mogą powodować nudności, zaparcia, ból brzucha czy biegunkę. To jedna z przyczyn, dla których część osób przerywa suplementację.

W takiej sytuacji można rozważyć zmianę preparatu lub formy żelaza. Niektóre nowsze preparaty, w tym formy chelatowane czy sukrosomalne, są badane właśnie pod kątem tolerancji przewodu pokarmowego. Wyniki badań są jednak zależne od konkretnego preparatu i grupy osób, dlatego nie warto sprowadzać tego do prostego rankingu „najlepszej formy”.

A co z refluksem?

Jeżeli suplement żelaza nasila dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, warto omówić z lekarzem lub farmaceutą możliwość zmiany preparatu albo sposobu jego przyjmowania.

Nie ma natomiast podstaw, aby każdej osobie z refluksem automatycznie polecać jedną konkretną formę żelaza.

A jeśli masz celiakię?

Celiakia może wpływać na wchłanianie składników odżywczych, dlatego przy stwierdzonym niedoborze żelaza ważne jest nie tylko dobranie preparatu, ale również ustalenie przyczyny niedoboru.

W takiej sytuacji „najlepiej wchłaniająca się forma żelaza” niekoniecznie rozwiąże problem, jeśli przyczyna leży w zaburzeniach wchłaniania.

Czy żelazo wpływa na TSH i hormony tarczycy?

Samo pytanie o wpływ żelaza na tarczycę jest szersze niż kwestia wyboru suplementu. Z punktu widzenia osoby przyjmującej żelazo ważniejsza jest jednak inna zależność: preparaty żelaza mogą zmniejszać wchłanianie lewotyroksyny^[3].

Jeśli przyjmujesz lewotyroksynę, nie łącz jej z preparatem żelaza bez sprawdzenia zaleceń dotyczących odstępu między tymi preparatami. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować sposób ich przyjmowania z lekarzem lub farmaceutą.

Skutki uboczne suplementacji żelaza – na co uważać?

Najczęstsze działania niepożądane związane z doustnym przyjmowaniem żelaza dotyczą przewodu pokarmowego. Mogą pojawić się m.in. nudności, ból lub dyskomfort brzucha, zaparcia oraz biegunka. Ryzyko takich dolegliwości rośnie wraz z dawką żelaza^[3].

Ciemne zabarwienie stolca również może pojawić się podczas stosowania preparatów żelaza. Jest to częsty efekt suplementacji i samo w sobie nie musi oznaczać problemu^[14].

Nie warto jednak wychodzić z założenia, że im więcej żelaza, tym lepiej. Przyjmowanie zbyt dużych ilości może prowadzić do działań niepożądanych, a bardzo wysokie dawki mogą być toksyczne^[3].

Dla zdrowych dorosłych górny tolerowany poziom spożycia (UL) żelaza wynosi 45 mg dziennie ze wszystkich źródeł – czyli zarówno z żywności, jak i suplementów^[3]. Nie oznacza to jednak, że każda dawka przekraczająca 45 mg jest z definicji niewłaściwa. W leczeniu potwierdzonego niedoboru lekarz może czasowo zalecić większą dawkę, zależnie od potrzeb pacjenta^[3].

Czy warto suplementować żelazo?

Jeśli wyniki badań wskazują na niedobór, odpowiednio dobrana suplementacja może być jednym ze sposobów jego uzupełnienia. Nie warto jednak zaczynać przyjmowania dużych dawek żelaza tylko dlatego, że od pewnego czasu czujesz zmęczenie.

Najpierw dobrze ustalić, czy rzeczywiście brakuje Ci żelaza i dlaczego. Czasem przyczyną jest dieta, innym razem zwiększona utrata żelaza albo problem z jego wchłanianiem.

Dopiero wtedy można sensownie zastanowić się nad formą preparatu, dawką i sposobem przyjmowania. Jeśli lekarz lub wyniki badań wskazują na potrzebę uzupełniania tego składnika, odpowiednio dobrany suplement wspierający utrzymanie żelaza w normie może być elementem takiego postępowania.

Jakie żelazo najlepiej się wchłania? Podsumowanie

Nie ma jednej formy żelaza, którą można uznać za najlepszą dla każdego.

Jeśli pytasz o żelazo znajdujące się w żywności, lepiej przyswajalne jest żelazo hemowe, obecne przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego. Żelazo niehemowe z produktów roślinnych również może być wartościowym źródłem tego składnika, ale jego wchłanianie jest silniej zależne od składu posiłku. Witamina C może je poprawiać.

Jeśli natomiast wybierasz suplement, żelazo dwuwartościowe jest na ogół bardziej biodostępne niż trójwartościowe, ale znaczenie ma również tolerancja konkretnego preparatu. Tradycyjne sole żelaza są dobrze poznane i skuteczne, ale u części osób powodują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Inne formy, takie jak chelaty czy żelazo sukrosomalne, mogą być interesującą alternatywą w określonych sytuacjach.

Dlatego zamiast szukać jednej „najlepszej” formy, lepiej zacząć od odpowiedzi na trzy pytania: czy rzeczywiście potrzebujesz więcej żelaza, z czego wynika jego niedobór i jaką formę jesteś w stanie dobrze tolerować?

Bibliografia:

1. Stoś K., Woźniak A., Wojtasiak A. i wsp. Normy żywienia dla populacji Polski. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, 2024. Dostęp online: https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/02/Normy-zywienia-dla-populacji-Polski-1-1.pdf (22.08.2026).
2. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Dieta roślinna – od czego zacząć, na co zwrócić uwagę przy kompozycji diety? Dostęp online: https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/dieta-roslinna-od-czego-zaczac-na-co-zwrocic-uwage-przy-kompozycji-diety/ (22.08.2026).
3. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Iron – Health Professional Fact Sheet. Dostęp online: https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/ (22.08.2026).
4. Tolkien Z., Stecher L., Mander A.P., Pereira D.I.A., Powell J.J. Ferrous sulfate supplementation causes significant gastrointestinal side-effects in adults: a systematic review and meta-analysis. PLoS ONE. 2015;10(2):e0117383. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25700159/ (22.08.2026).
5. Ferrari P., Nicolini A., Manca M.L. i wsp. Treatment of mild non-chemotherapy-induced iron deficiency anemia in cancer patients: comparison between oral ferrous bisglycinate chelate and ferrous sulfate. Biomed Pharmacother. 2012;66(6):414–418. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22795809/ (22.08.2026).
6. Coplin M., Schuette S., Leichtmann G., Lashner B. Tolerability of iron: a comparison of bis-glycino iron II and ferrous sulfate. Clin Ther. 1991;13(5):606–612. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1799918/ (22.08.2026).
7. Gómez-Ramírez S., Brilli E., Tarantino G., Girelli D., Muñoz M. Sucrosomial® Iron: An Updated Review of Its Clinical Efficacy for the Treatment of Iron Deficiency. Pharmaceuticals. 2023;16(6):847. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37375794/ (22.08.2026).
8. Tan C., Karaca A.C., Assadpour E., Jafari S.M. Influence of different nano/micro-carriers on the bioavailability of iron: Focus on in vitro-in vivo studies. Adv Colloid Interface Sci. 2023;318:102949. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37348384/ (22.08.2026).
9. Zijp I.M., Korver O., Tijburg L.B. Effect of tea and other dietary factors on iron absorption. Crit Rev Food Sci Nutr. 2000;40(5):371–398. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11029010/ (22.08.2026).
10. Hurrell R., Egli I. Iron bioavailability and dietary reference values. Am J Clin Nutr. 2010;91(5):1461S–1467S. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20200263/ (22.08.2026).
11. Hallberg L., Rossander-Hultén L., Brune M., Gleerup A. Inhibition of haem-iron absorption in man by calcium. Br J Nutr. 1993;69(2):533–540. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8440020/ (22.08.2026).
12. Camaschella C. Iron-Deficiency Anemia. N Engl J Med. 2015;372:1832–1843. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25946282/ (22.08.2026).
13. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Żelazo – znaczenie, źródła, przykłady realizacji z diety. Dostęp online: https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/zelazo-znaczenie-zrodla-przyklady-realizacji-z-diety/ (22.08.2026).
14. Anderson J.W. i wsp. Effect of oral iron therapy on the upper gastrointestinal tract. A prospective evaluation. Dig Dis Sci. 1988;33(2):172–177. Dostęp online: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3257437/ (22.08.2026)