Terapia hormonalna w zgodzie z naturą

Fitoestrogeny znajdujące się w niektórych ziołach, roślinach strączkowych i zbożach biorą udział w biosyntezie hormonów płciowych.

Fitoestrogeny – hormony ukryte w roślinach

Fitoestrogeny to niesteroidowe związki pochodzenia roślinnego, o budowie zbliżonej do estradiolu, wykazujące aktywność estrogenną. Występują w roślinach z różnych rodzin, m.in.: trawach (Gramineae), motylkowatych (Papilionaceae), krzyżowych (Cruciferae), psiankowatych (Solanaceae) i dyniowatych (Cucurbitaceae). Fitoestrogeny mogą pełnić w organizmie funkcję agonistów i antagonistów receptorów estrogenowych. Znajdują zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości związanych z menopauzą.

Naturalne hormony

Fitoestrogeny są naturalnymi selektywnymi modulatorami receptora estrogenowego. Mogą wiązać się z receptorami a (ERa) i b (Erb). Wyróżnia się trzy główne grupy fitoestrogenów: izoflawony (genisteina, formononentyna, biochanina A, daidzeina, glicyteina), lignany (enterodiol, enterolakton, sekoizolaricirezinol, matairezinol) i stilbeny (resweratrol). Fitoestrogeny występują zwykle w postaci nieaktywnych glikozydów. W metabolizmie izoflawonów i lignanów bierze udział mikroflora przewodu pokarmowego.

Głównym źródłem izoflawonów są rośliny strączkowe, przede wszystkim soja. Lignany znajdują się w zbożach, ziarna kawy, nasionach lnu i słonecznika. Resweratrol występuje m.in. w winogronach i orzeszkach arachidowych.

Zioła jako źródło fitoestrogenów

Źródłem fitoestrogenów mogą być niektóre zioła. Przyjmowane w postaci preparatów złożonych skutecznie łagodzą dolegliwości związane z menopauzą. Ziołowe ekstrakty wchodzą również w skład kosmetyków.

Koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.) zawiera około 30 izoflawonów, w tym: daidzeinę, genisteinę, biochaninę A i formononetynę. Występują one głównie w liściach i łodydze.

Aktywność estrogenną, wynikającą z obecności izoflawonów, wykazuje również szparag Asparagus racemosus (shatavari). Jest on szeroko stosowany w leczeniu zaburzeń na tle hormonalnym: dolegliwości związanych z bolesnym miesiączkowaniem, menopauzą, PSM.

Kolejnym ziołem dostarczającym fitoestrogenów jest dzięgiel chiński (Angelica sinesis), który w połączeniu z innymi roślinami (np. tragankiem) pomaga przywrócić równowagę hormonalną.

Dobroczynne właściwości

Fitoestrogeny wykazują działanie estrogenne. Oprócz tego mają właściwości: antynowotworowe, przeciwutleniające, przeciwstarzeniowe, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne. Oddziałują na aktywność enzymów biorących udział w biosyntezie hormonów płciowych. Mogą wspomóc profilaktykę i terapię problemów związanych z niedoborem estrogenów w organizmie, np. dolegliwości okresu menopauzy, chorób sercowo-naczyniowych, osteoporozy, nowotworów piersi, jelit, macicy, jajników.

Na mocne kości

Fitoestrogeny zmniejszają ryzyko osteoporozy. Genisteina i biochanina A ograniczają aktywność osteoklastów i stymulują aktywność osteoblastów. Izoflawony nasilają sekrecję insulinopodobnego czynnika wzrostu typu I u kobiet, przez co stymulują syntezę kolagenu i pozytywnie oddziałują na kości.

Na zdrowe serce

Fitoestrogeny wspomagają profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych związanych z niedoborem estrogenów. Obniżają poziom cholesterolu całkowitego we krwi, frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) i trójglicerydów, hamują syntezę cholesterolu. Zmniejszają agregację krwinek czerwonych, przeciwdziałają zakrzepicy, ograniczają ryzyko miażdżycy. Działają przeciwcukrzycowo – zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę i tolerancję glukozy u kobiet po menopauzie.

W walce z menopauzą

Fitoestrogeny mogą być stosowane w ramach hormonalnej terapii zastępczej w celu łagodzenia dolegliwości związanych z menopauzą. Redukują uderzenia gorąca, zaburzenia snu, kołatanie serca, pocenie się, zaburzenia nastroju (niepokój, apatię, rozdrażnienie, nadpobudliwość, znużenie) kłopoty z koncentracją, zawroty i bóle głowy. Pomagają zachować równowagę hormonalną kobietom w okresie przekwitania.

Dla urody

Fitoestrogeny wchodzą w skład kosmetyków do cery dojrzałej. Naśladując działanie estrogenów, stymulują różnicowanie się komórek naskórka, zwiększają elastyczność i sprężystość skóry, rozjaśniają przebarwienia skórne, hamują utratę wody.

W profilaktyce i terapii nowotworów

Lignany i izoflawony ograniczają syntezę estrogenów i hamują rozwój nowotworów estrogenozależnych. Dieta bogata w fitoestrogeny wiązana jest ze zmniejszoną częstotliwością występowania chorób nowotworowych w krajach azjatyckich.

Genisteina działa jako inhibitor kinaz tyrozynowych i topoizomeraz DNA. Wpływa na kontrolę mitozy, regulację cyklu komórkowego i transformację komórek wzrostu. Hamuje unaczynienie guzów nowotworowych, różnicowanie komórek nowotworowych i tworzenie przerzutów.

[su_accordion]
[su_spoiler title="Bibliografia" style="fancy"]

Zdrojewicz Z., Matusiak-Kita M., Czy fitoestrogeny mogą być alternatywą dla terapii hormonalnej?, Family Medicine & Primary Care 2012, t. 14, nr 4, s. 601-605.

Kapuścińska A., Nowak I., Zastosowanie fitoestrogenów w kosmetykach przeciw starzeniu się skóry, Chemik 2015, t. 69, nr 3, s. 154-156.

Kwiatkowska E., Fitoestrogeny – rola prozdrowotna i zawartość w produktach, Postępy Fitoterapii 2009, nr 2, s. 107-112.

Kraszewska O., Nynca A., Kamińska B. i in., Fitoestrogeny. I. Występowanie, metabolizm

i znaczenie biologiczne u samic, Postępy Biologii Komórki 2007, t. 34, nr 1, s. 189-205.

Badowski P., Urbanek-Karłowska B., Fitoestrogeny – występowanie w żywności, Rocznik PZH 2001, t. 52, nr 3, s. 203-212.

Prasałek B, Fitoestrogeny - roślinne hormony, Poradnikzdrowie.pl, 10.04.2014, online:

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-kobiece/fitoestrogeny-roslinne-hormony-aa-Rvr3-WN68-3dko.html [dostęp: 15.06.2020].

Angelica sinesis Monography, Alternative Medicine Review 2004, t. 9, nr 4, s. 429-433.

Sharma K., Bhatnagar M., Asparagus racemosus (Shatavari): A Versatile Female Tonic, International Journal of Pharmaceutical & Biological Archives 2011, nr 2 (3), s. 855-863.

Znajdek-Awiżeń P., Koniczyna czerwona w łagodzeniu objawów menopauzy, 09.05.2018, Naturoterapiawpraktyce.pl, online: https://www.naturoterapiawpraktyce.pl/artykul/koniczyna-czerwona-w-lagodzeniu-objawow-menopauzy [dostęp: 23.06.2020].

[/su_spoiler]
[/su_accordion]