Tymianek – aromatyczny lek

Doskonała przyprawa o właściwościach prozdrowotnych świetnie się sprawdzi przy schorzeniach związanych z układem oddechowym i trawiennym.

Nadzwyczajna roślina

Tymianek (Thymus vulgaris L.) jest niewielką krzewinką należącą do rodziny jasnotowatych. W stanie naturalnym występuje w krajach śródziemnomorskich. Uznawany jest za jedną z najstarszych roślin przyprawowych i leczniczych. 

Bogactwo leczniczych substancji

Surowcami leczniczymi tymianku są: ziele i olejek. W zielu znajdują się m.in.: garbniki, kwasy fenolowe (kawowy, chlorogenowy), triterpeny, flawonoidy, substancje gorzkie, saponiny i składniki mineralne. Głównymi substancjami aktywnymi olejku tymiankowego są pochodne fenolowe – tymol i karwakrol. Olejek zawiera również: p-cymen, α-pinen, β-pinen, α-terpinen, limonen, myrcen, linalol, borneol, α-terpineol.

Prozdrowotne właściwości tymianku

Ziele tymianku wykazuje działanie bakteriobójcze, grzybobójcze, antyseptyczne, rozkurczowe, wykrztuśne, przeciwzapalne, przeciwpasożytnicze, moczopędne, wątroboochronne. Wspomaga pracę przewodu pokarmowego, pobudza wydzielanie żółci i soków trawiennych, łagodzi skurcze przewodu pokarmowego, poprawia apetyt.

Napary z ziela znajdują zastosowanie w: infekcjach górnych i dolnych dróg oddechowych, przewlekłych nieżytach gardła i krtani, stanach zapalnych jamy ustnej, chorobach przebiegających z uporczywym kaszlem i chrypką, niestrawności, nieżytach przewodu pokarmowego.

Tymianku można używać również do przygotowania płukanek, okładów i kosmetyków. Sprawdza się w pielęgnacji włosów mających tendencję do przetłuszczania się oraz w terapii łupieżu, wyprysków, stanów zapalnych skóry.

Drogocenny olejek

Olejek tymiankowy ma właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze, antyseptyczne, rozgrzewające, przeciwbólowe. Działa drażniąco na skórę i powoduje jej przekrwienie, łagodzi bóle reumatyczne i stawowo-mięśniowe. Stosuje się go do: inhalacji, masaży, kąpieli leczniczych i relaksacyjnych.

Tymol wyizolowany z olejku jest powszechnie używany w stomatologii jako środek do odkażania ubytków zębowych, składnik past do zębów i preparatów do higieny jamy ustnej.

 Tymianek w kuchni

Ze względu na ostry smak i wyrazisty aromat jest przyprawą o szerokim zastosowaniu. Największe znaczenie ma w kuchni śródziemnomorskiej. Służy jako dodatek do: mięs, farszów, ryb, sosów, gulaszów, zup, marynat, wędlin, pasztetów, dań z grilla. Dobrze komponuje się z potrawami z roślin strączkowych i pomidorów.

 Środki ostrożności

Znajdujący się w tymianku tymol działa toksycznie, jeśli podaje się preparaty w dużych ilościach. Przedawkowanie olejku tymiankowego może spowodować podrażnienia układu pokarmowego, uszkodzenie wątroby, nerek, serca i porażenie układu nerwowego. Preparatów zawierających tymianek lub olejek tymiankowy nie powinny przyjmować kobiety ciężarne ani karmiące, osoby cierpiące na nadciśnienie, epilepsję, chorobę wrzodową.

[su_accordion]
[su_spoiler title="Bibliografia" style="fancy"]

Skarżyński A., Zioła czynią cuda, Warszawa 1994, s. 167–170.

Kędzia A., Dera-Tomaszewska B., Ziółkowska-Klinkosz M., i in., Aktywność olejku tymiankowego (Oleum Thymi) wobec bakterii tlenowych, Postępy Fitoterapii 2012, nr 2 s. 67–71.

Jadczak D., Grzeszczuk M., Tymianek, Panacea 2006, nr 3 (16), s. 30–31.

Różański H., Tymol – thymolum, Rozanski.li, 26.08.2008, https://rozanski.li/458/tymol-thymolum/ [dostęp: 27.08.2019].

Majewska M., Tymianek lekarstwem na kaszel i trądzik. Właściwości lecznicze i pielęgnacyjne tymianku, Poradnikzdrowie.pl 19.03.2019, https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/apteczka/tymianek-lekarstwem-na-kaszel-i-tradzik-wlasciwosci-lecznicze-i-pieleg-aa-ha1d-GBKh-ke3S.html [dostęp: 27.08.2019].

[/su_spoiler]
[/su_accordion]