Artretyzm — czym dokładnie jest i jak się objawia?

Czujesz ból i sztywność w stawach? Ruchy sprawiają Ci trudności i ograniczają codzienne funkcjonowanie? To mogą być objawy artretyzmu. Ta podstępna choroba wpływa na codzienne funkcjonowanie, powodując dyskomfort i ograniczenia. W tym artykule pomagamy zrozumieć jej przyczyny i zidentyfikować objawy. Dzięki temu zyskasz klucz do skutecznego radzenia sobie z tym problemem.

Co to artretyzm?

Artretyzm to ogólny termin określający ponad 100 schorzeń związanych z zapaleniem stawów. Choroba prowadzi do bólu, obrzęków, sztywności, a w zaawansowanych przypadkach – do deformacji stawów i ograniczeń ruchowych.

Najczęstsze rodzaje artretyzmu to:

• Zwyrodnieniowy artretyzm stawów (ZSA) — stopniowe zużycie chrząstki stawowej, najczęściej dotykające osoby starsze.
• Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) — przewlekła choroba autoimmunologiczna, atakująca stawy i inne narządy.
• Zesztywniające zapalenie kręgosłupa (ZZK) — powoduje ból i sztywność w kręgosłupie, a w późniejszym stadium może prowadzić do zesztywnienia.
• Dna moczanowa — zapalenie stawów wywołane nadmiarem kwasu moczowego we krwi.

Dna moczanowa a artretyzm nie są jednoznaczne

Dna moczanowa bywa mylnie utożsamiana z artretyzmem. Dna, zwana również podagrą, to specyficzny rodzaj zapalenia stawów, wywołany podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi. Kwas ten krystalizuje się, a kryształki odkładają się w stawach, powodując bolesne ataki zapalne.

Chociaż dna moczanowa jest formą artretyzmu, nie wszystkie przypadki artretyzmu są związane z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego. Dokładne rozpoznanie artretyzmu wymaga kompleksowej oceny lekarskiej, obejmującej badania krwi i inne testy diagnostyczne w celu określenia przyczyny stanu zapalnego.

Przyczyny artretyzmu — co powoduje artretyzm?

Nie istnieje jedna, uniwersalna przyczyna artretyzmu. Różne rodzaje tej choroby mogą mieć różne podłoża, a często na ich rozwój wpływa kombinacja czynników. Artretyzm może być spowodowany zarówno czynnikami genetycznymi, jak i środowiskowymi. Predyspozycje rodzinne, styl życia, dieta i wiek odgrywają tu kluczową rolę.

• genetyka — Wiele form artretyzmu, w tym reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), ma podłoże dziedziczne. Osoby z rodzinną historią choroby mają większe ryzyko jej wystąpienia.
• urazy stawów — Stany zapalne stawów mogą być wynikiem wcześniejszych urazów, które osłabiają strukturę chrząstki. Urazy sportowe czy wypadki mogą sprzyjać rozwojowi choroby zwyrodnieniowej stawów.
• zaburzenia metaboliczne — Nadmiar kwasu moczowego we krwi prowadzi do powstawania kryształków odkładających się w stawach, co skutkuje dnawym zapaleniem stawów. Choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca czy nadciśnienie, również zwiększają ryzyko.
• zła dieta — Spożywanie pokarmów bogatych w purynę, takich jak czerwone mięso i owoce morza, zwiększa poziom kwasu moczowego we krwi. To może prowadzić do dny moczanowej i nasilać stany zapalne w stawach.
• nadwaga i otyłość — nadmiar kilogramów obciąża stawy, co przyspiesza ich zużycie i może prowadzić do ZSA.
• autoimmunologia — W RZS układ odpornościowy atakuje błonę maziową stawów, powodując przewlekły stan zapalny. To z kolei prowadzi do uszkodzeń chrząstki i kości. Wpływają na to czynniki środowiskowe, np. palenie tytoniu i zakażenia.
• wiek i płeć — Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, zwłaszcza w przypadku choroby zwyrodnieniowej. Kobiety mają wyższe ryzyko zachorowania na RZS, szczególnie w okresie menopauzy, co może być związane z hormonami płciowymi.

Objawy artretyzmu — jak objawia się artretyzm?

Artretyzm objawia się bólem, obrzękiem i sztywnością stawów, co znacząco wpływa na codzienną aktywność. Symptomy mogą różnić się w zależności od rodzaju choroby i nasilać się z czasem, prowadząc do ograniczenia ruchomości i trudności w wykonywaniu codziennych czynności.

Typowe objawy artretyzmu:

• ból stawów — Często nasila się podczas ruchu lub po długim okresie spoczynku. W zaawansowanych przypadkach ból może być stały, nawet podczas odpoczynku.
• obrzęk i zaczerwienienie — Wskutek stanu zapalnego, stawy mogą być spuchnięte i zaczerwienione. Uczucie ciepła wokół stawu to też typowy objaw.
• sztywność stawów — Charakterystyczna zwłaszcza rano sztywność może trwać ponad godzinę po przebudzeniu lub po dłuższym odpoczynku.
• zmniejszona ruchomość — Stawy mogą stracić zakres ruchu, co prowadzi do ograniczeń w codziennych czynnościach, takich jak chodzenie, chwytanie czy zginanie kończyn.
• deformacje stawów — W przewlekłych przypadkach, szczególnie w reumatoidalnym zapaleniu stawów, mogą pojawić się trwałe deformacje.
• zmęczenie i osłabienie — Przewlekły stan zapalny wpływa na ogólne samopoczucie, prowadząc do uczucia zmęczenia, senności i ogólnej apatii.

Objawy te mogą występować stopniowo lub gwałtownie w okresach zaostrzeń. Wczesne rozpoznanie i leczenie mogą pomóc złagodzić objawy i spowolnić postęp choroby, dlatego warto zwrócić uwagę na wszelkie nietypowe dolegliwości związane ze stawami.

Czy artretyzm jest chorobą?

Artretyzm to choroba wpływająca na tkanki stawów, powodująca ból i stan zapalny. Wyróżnia się artretyzm pierwotny, który nie jest związany z inną chorobą, oraz artretyzm wtórny, wynikający z uszkodzenia stawu lub innej choroby. Jako choroba stawów może prowadzić do trwałych uszkodzeń i poważnych ograniczeń w ruchomości.

Jak przebiega leczenie artretyzmu?

Leczenie artretyzmu ma na celu złagodzenie bólu, poprawę ruchomości stawów i spowolnienie progresji choroby. Opiera się na farmakoterapii i zmianach stylu życia.

Metody leczenia artretyzmu:

• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) — Zmniejszają stan zapalny i ból, ale powinny być stosowane ostrożnie ze względu na potencjalne działania niepożądane (należą tu np. ibuprofen, ketoprofen).
• leki moczopędne — Pomagają wydalać nadmiar kwasu moczowego, co jest kluczowe w leczeniu dny moczanowej będącej jedną z form artretyzmu. Ważne jest również spożywanie co najmniej 3 litrów wody dziennie, aby wspomóc ten proces.
• leki przeciwbólowe — Mogą być stosowane do łagodzenia bólu w okresach zaostrzeń objawów.
• fizjoterapia — Ćwiczenia wzmacniają mięśnie wokół stawów, poprawiając ich stabilność.
• zmiana stylu życia — Obejmuje zrównoważoną dietę i unikanie pokarmów nasilających objawy, a także utrzymanie odpowiedniej masy ciała.

Rozpoczęcie leczenia we wczesnym stadium pozwala na zahamowanie postępu choroby i skuteczniejsze zarządzanie objawami. Bardzo ważne jest indywidualne podejście do leczenia. Gdy objawy mogące świadczyć o tym, że mamy do czynienia z artretyzmem nasilają się lub są długotrwałe, powinniśmy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem w celu diagnozy i opracowania optymalnego planu terapeutycznego.

Nagłe nasilenie objawów artretyzmu

Nagłe nasilenie objawów artretyzmu, objawiające się ostrym bólem, sztywnością i obrzękiem stawów, może świadczyć o fazie zaostrzenia choroby. U chorych na artretyzm taki stan jest powszechny i może wystąpić wskutek infekcji, stresu czy urazu. W przypadku dny moczanowej ostry ból stawu wskazuje na podagrę.

Nagłe nasilenie bólu, obrzęku i zaczerwienienia stawu u osoby chorej na artretyzm może oznaczać:

• ognisko zapalne — Nawrót choroby lub jej wejście w ostrą fazę.
• zakażenie — Zakażenie stawu lub tkanki otaczającej staw.
• urazy — Uraz stawu, np. upadek lub skręcenie.
• zmiany zwyrodnieniowe — Postępujące zużycie chrząstki stawowej w ZSA.

W przypadku nagłego nasilenia objawów artretyzmu należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem. Lekarz przeprowadzi badanie fizyczne i zleci odpowiednie badania diagnostyczne, aby ustalić przyczynę nasilenia objawów. W zależności od przyczyny lekarz zaleci odpowiednie leczenie.

Jak złagodzić objawy artretyzmu?

Leczenie farmakologiczne i zmiana stylu życia pomagają złagodzić objawy artretyzmu. Należy jednak pamiętać, że artretyzm do choroba przewlekła i nieuleczalna. Lekarz poprzez dostosowanie konkretnej metody leczenia może ograniczyć jej postęp. Jednakże domowymi sposobami można złagodzić objawy artretyzmu. Dbanie o zdrową dietę oraz aktywność fizyczną, by zwiększyć ruchomość stawów, jest tutaj kluczowe.

Domowe sposoby na łagodzenie objawów artretyzmu:

• suplementy diety — Wprowadź suplementy zawierające kwasy omega-3, które mają właściwości przeciwzapalne, oraz glukozaminę wspomagającą regenerację chrząstki stawowej.
• aktywność fizyczna — Delikatne ćwiczenia, takie jak joga czy pływanie, pomagają utrzymać elastyczność i siłę mięśni otaczających stawy.
• dieta bogata w witaminy i minerały — Włącz do diety produkty zawierające przeciwutleniacze (np. owoce jagodowe), witaminę D (ryby, jaja) i minerały, takie jak wapń, aby wspomóc kondycję stawów.
• ciepłe i zimne okłady — Ciepło łagodzi sztywność stawów, a zimno zmniejsza obrzęk i ostry ból.
• redukcja stresu — Techniki relaksacyjne, jak medytacja czy głębokie oddychanie, mogą pomóc w kontrolowaniu stresu, który często nasila objawy.

Wprowadzenie tych strategii może pomóc poprawić jakość życia osób dotkniętych artretyzmem, choć zawsze warto skonsultować się z lekarzem przed wdrożeniem nowych metod leczenia.

Bibliografia:
https://www.niams.nih.gov/
https://www.arthritis.org/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36357155/