Cebula — zastosowanie, działanie, właściwości. Czy cebula jest zdrowa?
Cebula to warzywo, bez którego wiele osób nie wyobraża sobie codziennego gotowania. Nie tylko nadaje potrawom charakterystycznego smaku i zapachu, ale także posiada liczne właściwości zdrowotne cenione od pokoleń w medycynie ludowej. Cebula zawiera związki siarki, witaminy z grupy B oraz antyoksydanty, takie jak kwercetyna, dzięki którym może korzystnie wpływać na organizm i łagodzić różne dolegliwości.
W tym artykule sprawdzimy, jakie są właściwości cebuli, w jaki sposób można ją spożywać, a także czy cebula obniża ciśnienie krwi i ma właściwości przeciwcukrzycowe. Dowiesz się także, jakie są przeciwwskazania do jedzenia cebuli i czy cebula pomoże w walce z przeziębieniem czy grypą.
Jakie są różne rodzaje cebuli?
Cebula występuje w wielu odmianach, a właściwa nazwa botaniczna cebuli to Allium cepa (czasem określana też jako cebula zwyczajna). Na co dzień w kuchni najczęściej mamy do czynienia z:
- Cebulą żółtą — najbardziej popularna, o intensywnym smaku, dobra do smażenia i duszenia,
- Cebulą czerwoną — cechuje ją czerwony kolor łupiny i lekko słodki smak cebuli; zawiera dużo kwercetyny oraz innych przeciwutleniaczy,
- Cebulą białą — delikatniejsza i słodsza niż cebula żółta, idealna do spożywania na surowo (np. w sałatkach),
- Cebulą dymką — młodsza i łagodniejsza wersja cebuli zwyczajnej, często używana do posypywania gotowych dań,
- Szalotką — drobniejsza i bardziej aromatyczna odmiana, stosowana w daniach kuchni francuskiej.
Każda z tych odmian ma nieco inny smak i aromat, dzięki czemu cebula w kuchni staje się składnikiem uniwersalnym. Różni je również zawartość konkretnych składników odżywczych czy związki siarki, ale wszystkie odmiany cebuli zachowują swoje właściwości odżywcze i właściwości lecznicze.
Właściwości odżywcze cebuli
Cebula obfituje w witaminy (m.in. witaminę C, a także witaminy z grupy B) i minerały, takie jak potas, fosfor czy wapń. Ważny składnik cebuli stanowi również błonnik, który wspomaga pracę jelit i może chronić przed zaparciami. Dodatkowo cebula zawiera związki siarki, które odpowiadają za jej charakterystyczny smak i zapach oraz nadają jej właściwości antybakteryjne.
W cebuli znajdziemy także kwercetynę — silny przeciwutleniacz, który neutralizuje szkodliwy wpływ wolnych rodników i pomaga zmniejszyć ryzyko chorób sercowo-naczyniowych czy raka jelita grubego. Surowa cebula jest niskokaloryczna i ma niski indeks glikemiczny, przez co może być sprzymierzeńcem w utrzymaniu prawidłowego poziomu glukozy we krwi. Cebula działa również lekko moczopędnie, co ułatwia wydalanie nadmiaru wody z organizmu.
Tabela wartości odżywczych cebuli
W 100g świeżej cebuli możemy znaleźć:
| Składnik | Zawartość w 100 g |
| Kalorie | 33—40 kcal |
| Białko | 1,0—1,4 g |
| Tłuszcz | 0,0—0,4 g |
| Węglowodany | 6,0—9,36 g |
| Błonnik pokarmowy | 1,7 g |
| Cukry | 4,24—5,1 g |
| Fruktoza | 1,29 g |
| Sacharoza | 0,99 g |
| Witamina C | 6—7,4 mg |
| Witamina E | 0,02—0,12 mg |
| Witamina K | 0,4 µg |
| Tiamina (B1) | 0,03 mg |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg |
| Niacyna (B3) | 0,2 mg |
| Witamina B6 | 0,10 mg |
| Kwas foliowy (B9) | 17—19 µg |
| Beta-karoten | 12 µg |
| Witamina A | 2 µg |
| Wapń | 25 mg |
| Żelazo | 0,5 mg |
| Magnez | 8 mg |
| Fosfor | 14 mg |
| Potas | 121—144 mg |
| Sód | 4—6 mg |
| Cynk | 0,24 mg |
| Mangan | 0,14 mg |
| Chrom | śladowe ilości |
Źródła: KalkulatorKalorii.net, ApetytNaPolskie.com,
Proszę pamiętać, że wartości odżywcze mogą różnić się w zależności od odmiany cebuli oraz warunków uprawy.
Jakie jest zastosowanie cebuli w kuchni?
Cebula to warzywo wyjątkowo uniwersalne. W największym skrócie — można ją jeść na surowo, dusić, smażyć czy piec, a nawet wyciskać z niej sok z cebuli i przygotowywać domowy syrop z cebuli. Dzięki intensywnemu smakowi nadaje się do praktycznie każdego rodzaju potraw.
Wiele osób nie wyobraża sobie zupy, sosu czy gulaszu bez dodatku cebuli zwyczajnej, która nadaje daniom głębię i aromat. Wersje łagodniejsze, takie jak cebula biała czy szalotka, świetnie sprawdzą się na surowo w sałatkach. Cebula czerwona, ze względu na swój kolor i łagodność, nadaje się idealnie do dań kuchni śródziemnomorskiej bądź do wypełniania burgerów. Warto też dodać, że cebula powinna znaleźć się w menu miłośników przetworów — marynowana cebula to prawdziwy rarytas.
Jeśli chodzi o krojenia cebuli, wiele osób narzeka na łzawienie oczu. Odpowiadają za to zawarte w cebuli związki siarki, które uwalniają się podczas uszkadzania komórek warzywa. Można jednak zminimalizować ten efekt, np. poprzez chłodzenie cebuli w lodówce przed krojeniem lub używanie ostrego noża, dzięki czemu mniej komórek ulega zgnieceniu.
Uwaga!
Nie chcesz płakać przy krojeniu cebuli?
Schłodź ją w lodówce i używaj ostrego noża.
Jakie są właściwości zdrowotne cebuli?
Cebula – właściwości zdrowotne — jest ich wiele. Warzywo to ma działanie antybakteryjne[2], obniża poziom cholesterolu[2] i zawiera przeciwutleniacze[2] pomocne w walce z wolnymi rodnikami. Dodatkowo cebula pomaga w łagodzeniu objawów przeziębienia i grypy[2].
Dzięki zawartości siarki, cebula działa jak naturalny antybiotyk i może wspierać odporność organizmu[2]. Sok z cebuli oraz syrop z cebuli są znanymi domowymi sposobami na wspomaganie walki z przeziębieniem, zwłaszcza u osób, które chcą unikać farmakologii. Cebula zmniejsza również stany zapalne w organizmie[2], a wysoka zawartość kwercetyny wpływa korzystnie na układ krążenia[2] oraz może obniżać ciśnienie krwi[2] i ma właściwości przeciwcukrzycowe[2]. Ponadto cebula posiada właściwości, które mogą wspierać pracę jelita grubego[2] i chronić organizm przed nowotworami układu pokarmowego[2], dlatego czasem jest składnikiem suplementów diety na jelita.
Czy cebula jest zdrowa?
Tak, cebula jest dobra dla większości osób i może przynosić liczne korzyści zdrowotne. Posiada bogactwo witamin, minerałów i innych składników o działaniu leczniczym.
Jednakże cebuli powinny unikać osoby zmagające się z silnymi problemami trawiennymi (np. z poważnymi wzdęciami) lub niektórymi chorobami nerek i wątroby, ponieważ jedzenie cebuli w dużych ilościach może nasilać niektóre dolegliwości. U niektórych ludzi jej intensywny smak czy zapach mogą podrażniać błonę śluzową jamy ustnej lub przełyku, co prowadzi do refluksu. Warto zachować umiar i obserwować reakcję organizmu.
Cebula a różne schorzenia
Cebula – właściwości lecznicze — może być istotna w kontekście różnych chorób, w tym problemów z ciśnieniem i poziomem glukozy we krwi. Z pewnością jednak należy podejść do jej spożycia z rozwagą, jeśli choruje się przewlekle i przyjmuje leki.
Cebula a nadciśnienie
Wiele osób wierzy, że cebula obniża ciśnienie, co może wynikać z jej zdolności do wspierania układu krążenia i zmniejszania ryzyka odkładania się cholesterolu w naczyniach. Zawarte w cebuli przeciwutleniacze i związki siarki potencjalnie sprzyjają poprawie elastyczności naczyń krwionośnych. Nie ma jednak w pełni potwierdzonych badań, które wskazywałyby na to, że cebula sama w sobie jest wystarczającym lekarstwem na nadciśnienie.
Osoby zmagające się z wysokim ciśnieniem krwi mogą bezpiecznie spożywać cebulę (oczywiście w rozsądnych ilościach), a dieta bogata w warzywa — w tym cebula — może wspierać zachowanie właściwego ciśnienia krwi. Warto jednak pamiętać, że w poważnych przypadkach nadciśnienia konieczna jest konsultacja z lekarzem i ewentualne przyjmowanie odpowiednich leków. Takie leczenie można wspierać także, przyjmując naturalne preparaty na poprawę krążenia.
Cebula a cukrzyca
Często mówi się również, że cebula ma właściwości przeciwcukrzycowe i obniża poziom glukozy we krwi. Rzeczywiście, spożywanie cebuli może być korzystne dla osób z cukrzycą (zarówno typu 1, jak i typu 2), ze względu na niski indeks glikemiczny i zawartość kwercetyny. Jednak, podobnie jak w przypadku nadciśnienia, sama cebula nie zastąpi leków ani nie wyleczy cukrzycy. Jeśli masz problemy z poziomem cukru, możesz wspierać swoje zdrowie poprzez suplementy na obniżenie cukru, jednak nie zastąpią one leczenia.
Cebula a cukrzyca — to głównie wsparcie w utrzymaniu zrównoważonej diety i w ograniczaniu wahań poziomu glukozy we krwi. W codziennym jadłospisie nie należy jednak przesadzać z nadmierną ilością cebuli, zwłaszcza u osób z wrażliwym układem pokarmowym. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem w sprawie indywidualnych zaleceń.
Podsumowanie
Cebula to warzywo o bogatej historii i licznych zastosowaniach — nie tylko w kuchni, lecz także w domowej apteczce, gdzie wykorzystuje się syrop z cebuli czy kropel czystego soku z cebuli do łagodzenia objawów przeziębienia i grypy. Cebula zawiera cenne witaminy, minerały oraz związki siarki, które mogą działać antybakteryjnie i wspierać odporność. Spożywanie cebuli może pomóc utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi i wspierać zdrowie układu krążenia, choć nie zastępuje ono leczenia farmakologicznego przy poważnych schorzeniach.
Warto włączyć cebulę do codziennej diety — surowa cebula, gotowana czy marynowana — tak, aby czerpać korzyści z jej właściwości odżywczych i leczniczych. Osoby borykające się z refluksem lub ostrymi problemami trawiennymi powinny jednak obserwować reakcje organizmu przy jedzeniu cebuli. Cebuli nie należy też postrzegać jako remedium na wszystkie dolegliwości; jest to raczej wartościowy element zbilansowanego jadłospisu. Jeśli masz wątpliwości co do spożywania cebuli w konkretnych schorzeniach, skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem.
Bibliografia:
- Redakcja Dietetycy.org.pl, 21.01.2024; „Cebula - właściwości i wartości odżywcze”; Dietetycy.org; dostęp online: https://dietetycy.org.pl/cebula-wlasciwosci/ [11.03.2025]
- Redakcja Vitapedia.pl; 20.06.2023; „Cebula - najważniejsze informacje”; Vitapedia.pl; dostęp online: https://vitapedia.pl/cebula [11.03.2025]
- b.a.; b.d.; Kalkulator Kalorii.net; „Ile kalorii jest w 100 g cebuli?”; dostęp online: https://kalkulatorkalorii.net/kalkulator-kalorii/48-100-cebula [11.03.2025]
W tej samej kategorii
