Jak podnieść poziom ferrytyny?
Czujesz, że brakuje Ci energii, włosy wypadają garściami, a poranne wstawanie to wyzwanie ponad siły? Często szukamy przyczyn w stresie czy braku snu, podczas gdy odpowiedź może kryć się w wynikach badań krwi. Niski poziom ferrytyny to cichy złodziej witalności, który dotyka wiele osób, nie dając początkowo drastycznych objawów, a skutecznie odbierając radość z życia.
W tym artykule wyjaśniamy, czym jest ferrytyna, jakie objawy daje jej niedobór i jak bezpiecznie odbudować jej poziom.
Czym jest ferrytyna?
Ferrytyna to białko magazynujące żelazo w organizmie, działające jak bezpieczny „sejf” dla tego cennego pierwiastka. Kiedy dostarczasz żelazo z pożywieniem, organizm zużywa to, czego potrzebuje na bieżąco, a nadwyżkę magazynuje w formie ferrytyny, by wykorzystać ją w „chudszych” czasach.[1]
Głównym miejscem jej występowania są wątroba, śledziona oraz szpik kostny, choć niewielkie ilości krążą również we krwi – i to właśnie to stężenie badamy w laboratorium.
Co ciekawe, ferrytyna pełni też funkcję białka ostrej fazy. Oznacza to, że jej poziom może gwałtownie wzrosnąć w stanie zapalnym, co może fałszywie sugerować prawidłowy poziom zapasów żelaza, podczas gdy w rzeczywistości może ich brakować.[2]
Czy ferrytyna i żelazo są tym samym?
Nie, to dwie różne substancje, choć ściśle ze sobą powiązane. Żelazo to „gotówka w portfelu”, którą organizm wydaje na bieżące potrzeby (np. produkcję hemoglobiny), natomiast ferrytyna to „pieniądze na koncie oszczędnościowym”. Możesz mieć chwilowo prawidłowy poziom żelaza we krwi (np. po posiłku), ale puste magazyny ferrytyny, co świadczy o utajonym niedoborze.[3]
Niska ferrytyna – objawy
Organizm wysyła sygnały ostrzegawcze długo przed wystąpieniem pełnoobjawowej anemii. Najbardziej charakterystycznym symptomem, który pacjenci zgłaszają w gabinetach, jest przewlekłe, przewlekłe, nasilone zmęczenie, które nie mija nawet po długim i spokojnym śnie. Towarzyszy mu często osłabienie koncentracji, określane jako „mgła mózgowa”.[4]
Kolejnym wyraźnym sygnałem jest kondycja włosów. Jeśli Twoja fryzura traci objętość, a włosy stają się matowe, łamliwe i wypadają w nadmiernych ilościach, warto sprawdzić poziom tego białka. Badania wskazują na istotny związek między niskim stężeniem ferrytyny a łysieniem telogenowym.[5]
Do listy objawów często dołączają: bladość skóry, szybkie męczenie się (nawet przy wejściu na pierwsze piętro), zajady w kącikach ust oraz zespół niespokojnych nóg.
Niski poziom ferrytyny – zagrożenia
Zbagatelizowanie niskiego poziomu tego białka prowadzi prostą drogą do niedokrwistości (anemii) z niedoboru żelaza. Gdy magazyny są puste, a bieżąca podaż niewystarczająca, produkcja czerwonych krwinek spada, co oznacza gorsze dotlenienie wszystkich narządów – od mózgu po mięśnie.
Długotrwały niedobór obciąża serce, które musi pompować krew szybciej i mocniej, by dostarczyć niezbędny tlen do tkanek. Osłabia się również układ odpornościowy – organizm pozbawiony rezerw gorzej radzi sobie z infekcjami.[1] W skrajnych przypadkach niedobór ferrytyny wpływa negatywnie na pracę tarczycy, utrudniając konwersję hormonów.
Jakie stężenie ferrytyny we krwi jest prawidłowe?
Normy laboratoryjne są zazwyczaj bardzo szerokie i mieszczą się w przedziale 10-150 ng/ml dla kobiet oraz 15-300 ng/ml dla mężczyzn, jednak wynik „w normie” nie zawsze oznacza zdrowie optymalne.[2]
Specjaliści zajmujący się medycyną funkcjonalną i dietetycy kliniczni często wskazują, że dla zachowania pełni witalności i zdrowych włosów, wynik ferrytyny powinien oscylować w granicach 50-70 ng/ml. Wartości poniżej 30 ng/ml, choć teoretycznie mieszczą się w widełkach laboratoryjnych, dla wielu osób oznaczają już wyraźne pogorszenie samopoczucia i objawy niedoboru.[5]
Warto jednak pamiętać, że optymalny poziom ferrytyny jest kwestią indywidualną i powinien być interpretowany w kontekście objawów oraz innych parametrów krwi.
Jak podnieść poziom ferrytyny we krwi?
Podstawą jest dieta bogata w łatwo przyswajalne żelazo oraz eliminacja czynników, które blokują jego wchłanianie. W Twoim jadłospisie powinno zagościć żelazo hemowe (najlepiej przyswajalne), które znajdziesz w wołowinie, podrobach (szczególnie wątróbce) oraz żelazo niehemowe z roślin: natki pietruszki, roślin strączkowych, pestek dyni czy kaszy gryczanej.[6]
Aby „otworzyć drzwi” dla żelaza, w każdym posiłku uwzględniaj źródło witaminy C – może to być papryka, kiszona kapusta, owoce cytrusowe lub sok z rokitnika. Unikaj natomiast popijania posiłków kawą, czarną herbatą czy winem. Zawarte w nich taniny i polifenole potrafią zablokować wchłanianie żelaza nawet w 80%.[6]
Rola jelit – klucz do skutecznego wchłaniania
Pamiętaj, że nawet najlepsza dieta na nic się zda, jeśli Twój przewód pokarmowy nie pracuje prawidłowo.
Wchłanianie żelaza odbywa się w jelitach, dlatego ich kondycja jest kluczowa. Warto zadbać o mikrobiotę, sięgając po celowane probiotyki, które poprawią przyswajalność składników odżywczych. Coraz częściej zwraca się też uwagę na maślan sodu – związek, który wspiera regenerację nabłonka jelitowego i redukuje stany zapalne, tworząc idealne warunki do odbudowy poziomu ferrytyny.
Skuteczność probiotyków zależy od doboru szczepów i przyczyny zaburzeń jelitowych.
Kiedy niezbędna może być suplementacja żelaza?
Często sama dieta to za mało, by szybko odbudować wielomiesięczne braki. W takiej sytuacji niezbędne są suplementy diety. Wybierając preparaty z żelazem, warto sięgać po takie, które zawierają formy łagodne dla żołądka, np. diglicynian żelaza lub naturalne wyciągi roślinne wzbogacone o kofaktory ułatwiające wchłanianie.
Suplementację żelaza należy prowadzić wyłącznie na podstawie wyników badań i pod kontrolą specjalisty, ponieważ jego nadmiar jest równie niekorzystny jak niedobór.
Niedobór ferrytyny – kiedy skonsultować się z lekarzem?
Konsultacja lekarska jest konieczna zawsze, gdy Twoje wyniki spadają poniżej dolnej granicy normy lub gdy mimo suplementacji i zmiany diety poziom ferrytyny nie wzrasta. Jest to sygnał, że problem może leżeć głębiej.
Przyczyną opornego na leczenie niedoboru mogą być zaburzenia wchłaniania (takie jak celiakia, SIBO czy zakażenie Helicobacter pylori) lub utajona utrata krwi (np. obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego). W takich przypadkach lekarz zleci pogłębioną diagnostykę, aby znaleźć i wyeliminować przyczynę, zamiast tylko maskować skutki.[4]
Badanie poziomu ferrytyny: jak wygląda?
Badanie polega na standardowym pobraniu krwi z żyły łokciowej i jest niemal bezbolesne. Nie wymaga skomplikowanych przygotowań, jednak dla uzyskania najbardziej wiarygodnego wyniku zaleca się bycie na czczo (ok. 8-12 godzin po ostatnim posiłku).
Jeśli przyjmujesz suplementy zawierające biotynę (witaminę B7), pamiętaj, by odstawić je na 3–4 dni przed wizytą w laboratorium, ponieważ mogą one zafałszować wynik badania ferrytyny (oraz hormonów tarczycy), dając mylny obraz Twojego stanu zdrowia.[2]
Niedobór żelaza a niedobór ferrytyny
Można to porównać do dwóch etapów kryzysu energetycznego. Niedobór ferrytyny to „utajony niedobór żelaza” – magazyny są puste, ale we krwi krąży jeszcze wystarczająca ilość pierwiastka, by utrzymać produkcję hemoglobiny. Czujesz się gorzej, włosy wypadają, ale morfologia może wyglądać jeszcze przyzwoicie.[3]
Niedobór żelaza (i w konsekwencji anemia) to etap, w którym wyczerpały się zarówno zapasy, jak i bieżące zasoby. Wtedy spadają parametry czerwonokrwinkowe (hemoglobina, MCV), a objawy niedotlenienia organizmu stają się bardzo dokuczliwe. Dbanie o ferrytynę to najlepsza profilaktyka, by nie dopuścić do rozwoju pełnoobjawowej anemii.
Bibliografia:
- James L. Harper; 12.02.2024; Ferritin; MedlinePlus (NIH); dostęp: https://medlineplus.gov/ency/article/003490.htm (28.01.2026)
- Aneta Wilińska; 03.09.2022; Ferrytyna. Normy i badanie — w jakim celu się ją oznacza i jak interpretuje?; dietetycy.org.pl; dostęp: https://dietetycy.org.pl/ferrytyna/ (28.01.2026)
- Rachel Nall; 25.07.2023; What to know about the ferritin blood test; Medical News Today; dostęp: https://www.medicalnewstoday.com/articles/323713 (28.01.2026)
- National Heart, Lung, and Blood Institute; 24.03.2022; Iron-Deficiency Anemia; NIH; dostęp: https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia/iron-deficiency-anemia (28.01.2026)
- Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E.; 01.05.2006; The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss; J Am Acad Dermatol; dostęp: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16635664/ (28.01.2026)
- Redakcja NCEZ; 21.12.2023; Niedokrwistość – zalecenia i jadłospis; NCEZ; dostęp: https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/choroby-ukladu-krazenia/niedokrwistosc-zalecenia-i-jadlospis/(28.01.2026)
FAQ: Najczęściej zadawane pytania ferrytynę
Co jest ważniejsze ferrytyna czy żelazo?
Z punktu widzenia diagnostyki zasobów organizmu, ferrytyna jest wskaźnikiem bardziej stabilnym i miarodajnym. Poziom żelaza w surowicy zmienia się dynamicznie (nawet w ciągu doby) i zależy od ostatniego posiłku, podczas gdy ferrytyna pokazuje realny stan naszych rezerw.
Jakie są objawy niedoboru ferrytyny?
Do najczęstszych należą: przewlekłe zmęczenie, senność, wypadanie i łamliwość włosów, bladość cery, łamliwe paznokcie z podłużnymi prążkami, a także zaburzenia koncentracji i drażliwość.
Jaki wynik ferrytyny jest niepokojący?
Wynik poniżej 10-12 ng/ml oznacza całkowite wyczerpanie zapasów żelaza. Jednak z punktu widzenia trychologicznego i funkcjonalnego, już wynik poniżej 40 ng/ml jest sygnałem do interwencji, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu objawy kliniczne.
Co jeśli ferrytyna jest za niska?
Należy rozpocząć od znalezienia przyczyny (dieta, wchłanianie, utrata krwi). Równocześnie wprowadza się dietę bogatą w żelazo i kofaktory (witamina C, witaminy z grupy B) oraz celowaną suplementację, regularnie monitorując postępy w badaniach krwi.
W tej samej kategorii
